Số lượt truy cập:   575989


CÁ NÓC- ĐẶC SẢN QUÝ HIẾM CẦN ĐƯỢC KHAI THÁC, NUÔI TRỒNG, CHẾ BIẾN HỢP LÝ PHỤC VỤ CHO NHU CẦU DÂN SINH
Hội Nghề cá Khánh Hòa - 01/06/09-08:18:46

Ngày 26/5/2009, tại Nghệ An đã diễn ra Hội nghị “Thí điểm khai thác thu gom, chế biến và bảo quản cá nóc để xuất khẩu đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm”.


Đồng chủ trì hội nghị có ông Lương Lê Phương, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT; ông Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam. Hội nghị được sự tài trợ của dự án POSMA. Dự hội nghị có lãnh đạo của tỉnh Nghệ An, Khánh Hòa, Hội Nghề cá, Chi cục khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản của một số tỉnh ven biển, đại diện các Cục, Vụ của Bộ Nông nghệp và PTNT, Bộ Công thương, Bộ Y tế, lãnh đạo của Công ty Poseidon và Công ty Phát Nam (Hàn Quốc). Tham dự hội nghị còn có nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn.

Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam Nguyễn Việt Thắng và Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Lương Lê Phương chủ trì hội nghị

Theo Viện thông tin khoa học và kỹ thuật Canada - CISTI (2006), trên thế giới Bộ cá nóc Tetraodoniformes có 9 họ, bao gồm 425 loài cá bò và cá nóc thuộc 103 giống, trong đó có 243 loài cá nóc thuộc 48 giống của 4 họ: họ cá nóc hòm (Ostraciidae), họ cá nóc ba răng (Triodontidae), họ cá nóc bốn răng (Tetraodontidae) và họ cá nóc nhím (Diodontiae). Đa số các loài cá nóc sống ở vùng biển ven bờ, chỉ có một số ít loài sống ở nước ngọt.

Nằm trong khu hệ cá biển cận nhiệt đới, biển Việt Nam khá đa dạng về thành phần các loài hải sản, trong đó có cả các loài hải sản mang độc tố và cá nóc biển là một trong những loài đó. Những nghiên cứu trước đây về thành phần loài, hình thái và sinh học cá nóc ở Việt Nam thường nằm trong các nghiên cứu về cá nói chung.

Nhiều loài cá nóc thuộc bốn họ nói trên đều mang độc tố nguy hiểm đối với con người khi sử dụng làm thực phẩm, đặc biệt là các loài thuộc họ cá nóc bốn răng Tetraodontidae.

Độc tố trong cá nóc có thành phần chủ yếu là Tetradotoxin, thuộc nhóm độc tố thần kinh cực kỳ nguy hiểm, có tính bền nhiệt lớn và khả năng gây tử vong cao. Độc tố của từng loài cá nóc khác nhau và ngay cả ở các bộ phận khác nhau của cá, độc tố cũng khác nhau. Ngoài ra độc tố trong từng loài cá nóc còn thay đổi theo mùa, môi trường sống và giai đoạn phát triển khác nhau của cơ thể, chính vì thế việc sử dụng cá nóc làm thực phẩm phải hết sức thận trọng.

Sử dụng cá nóc làm thực phẩm là tập quán lâu đời của người dân ở một số nước thuộc khu vực Châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Việt Namvì thịt cá nóc giàu đạm, trắng, mùi thơm và ngon. Tại Việt Nam đã từ lâu, nhân dân ta đã biết dùng cá nóc làm thực phẩm, chế biến dưới nhiều dạng khác nhau như luộc, rán, làm chả, nấu cháo, phơi khô, làm nước mắmDo cá nóc có mùi thơm ngon nên mặc dù biết là cá nóc có độc, nhưng nhiều người vẫn cứ muốn thưởng thức, vì vậy tình hình ngộ độc cá nóc trong mấy năm gần đây có xu hướng gia tăng.

Vấn đề ngộ độc cá nóc là nguyên nhân gây ra nhiều tử vong ở nhiều nước trên thế giới, nhất là các nước Châu Á như Nhật Bản, Thái Lan, Phi-lip-pin, Trung Quốc, Việt Nam 

Toàn cảnh hội nghị

         Ngày 23/5/2003 Thủ tướng chính phủ ban hành Chỉ thị số 681/CP - VX với nội dung:

         - Cấm khai thác, chế biến, tiêu thụ cá nóc dùng làm thực phẩm và giao cho các ngành kiểm soát.

         - Giao Bộ Thủy sản (nay là Bộ Nông nghiệp và PTNT) tổ chức nghiên cứu giải pháp sử dụng cá nóc làm thực phẩm cho người, trình Thủ tướng xem xét.

Thực hiện lệnh cấm của Thủ tướng Chính phủ, tất cả các tỉnh đều phổ biến rộng rãi Chỉ thị của Thủ tướng đến ngư dân và mọi người dân; một số tỉnh đã thực hiện kiểm soát và xử lý nghiêm các vi phạm phát hiện. Tuy nhiên, do là loại cá khai thác lẫn trong các mẻ cá nên ngư dân vẫn mang về bờ để tiêu thụ.

Về việc nghiên cứu sử dụng cá nóc làm thực phẩm, Bộ Thủy sản (nay là Bộ Nông nghiệp và PTNT) đã giao cho Viện Nghiên cứu Hải sản chủ trì đề tài “Nghiên cứu độc tính cá nóc và các giải pháp xử lý, chế biến, quản lý khai thác đến khâu tiêu thụ cá nóc, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm”. Trong quá trình thực hiện đề tài từ năm 2005 - 2006, Viện Nghiên cứu Hải sản đã tiến hành thu thập mẫu vật cá nóc trên toàn vùng biển Việt Nam, tiến hành phân tích các đặc điểm, hình thái, định loại, chụp ảnh, lưu giữ mẫu vật. Viện Nghiên cứu Hải sản đang phối hợp với Hội Nghề cá Việt Nam tiến hành xây dựng cuốn “Sổ tay nhận dạng các loài cá nóc ở biển Việt Nam” và chuẩn bị xuất bản.

Cục Quản lý chất lượng Nông, Lâm sản và Thủy sản (NAFIQAD) thuộc Bộ Nông nghiệp và PTNT đã tích cực phối hợp với Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) và các đơn vị có liên quan triển khai nghiên cứu, đào tạo và thực hiện mô hình xuất khẩu thí điểm cá nóc. Kết quả như sau: Từ năm 2004 đến 2008, KOICA đã cử nhiều chuyên gia Hàn Quốc sang Việt Nam hướng dẫn phân loại, định danh, chế biến và phân tích cho hàng trăm cán bộ quản lý cũng như cán bộ kỹ thuật, công nhân tại Nghệ An và Bình Định; NAFIQAD đã thực hiện kiểm tra, cấp giấy chứng nhận chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm cho 03 lô hàng cá nóc nguyên con đông lạnh (năm 2008, 01 lô hàng mẫu với khối lượng lô hàng 75 kg của Công ty CP Thủy sản Bình Định; năm 2009, 02 lô hàng với khối lượng hơn 20 tấn của Công ty CP XNK Thủy sản Nghệ An) xuất khẩu thí điểm sang Hàn Quốc.

Tại hội nghị, thay mặt Hội Nghề cá Việt Nam, ông Bùi Văn Thưởng, Phó Tổng thư ký đã trình bày đề án “Thí điểm khai thác, thu gom, chế biến và bảo quản cá nóc để xuất khẩu, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm”. Thời gian thực hiện đề án là 2 năm 2009 - 2010, sau đó tổng kết đánh giá, nếu kết quả tốt sẽ được nhân rộng. Đồng thời đề nghị Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và PTNT cho phép một vài tỉnh trong số các tỉnh như Nghệ An, Thanh Hóa, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Thuận, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bến Tre, Cà Mau và Kiến Giang thực hiện thí điểm khai thác, thu gom, chế biến và bảo quản cá nóc để xuất khẩu, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. 

Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn, phát biểu

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Công Tạn nguyên Phó Thủ tướng đã đưa ra một số thông tin đáng chú ý: Ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản đã có công nghệ chiết xuất từ độc tố cá nóc thành những chế phẩm thay thế Moocphin, có tính năng bổ dương, phục vụ cai nghiện ma túy. Với những tính năng đặc hiệu của siêu vi lượng độc tố Tetrôdotoxin, từ năm  1973 Nhật Bản đã tiến hành nuôi cá nóc có độc tố cao bằng lồng với quy trình công nghệ hoàn thiện. Hàng năm, Nhật Bản xuất khẩu được 135 triệu USD bởi các chế phẩm từ cá nóc;  ở Giang Tô, Triết Giang (Trung Quốc) đang nuôi cá nóc có độc tố mạnh; cá nóc có độc tố mạnh nếu có công nghệ chế biến và chiết xuất thì sẽ có lợi cho sức khỏe con người. Tại Việt Nam đã sản xuất được các viên nang với siêu vi lượng độc tố Tetrôdotoxin phục vụ cho dân sinh. Cần bổ sung vào đề án nội dung nuôi cá nóc và chiết xuất độc tố cá nóc phục vụ dân sinh, muốn vậy cần tập hợp trí tuệ Việt Nam.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Khánh Hòa Đào Công Thiên phát biểu

 

Phát biểu tại hội nghị, ông Đào Công Thiên, Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Khánh Hòa thông báo: Năm 2007, Bộ Thủy sản (nay là Bộ Nông nghiệp và PTNT), UBND tỉnh Khánh Hòa, Sở Thủy sản tỉnh Khánh Hòa (nay là Sở Nông nghiệp và PTNT) đã có văn bản đồng ý cho phép DNTN Phước Thọ tham gia đề tài NCKH “Chống tái nghiện ma túy bằng chất Tetrôdotoxin chiết xuất từ cá nóc” do Trung tâm giám định ma túy, Viện Khoa học hình sự - Tổng cục Cảnh sát chủ trì (từ 21/5/2007 đến 21/5/2008). Thành công của đề tài là sản xuất ra huyết thanh để chữa cai nghiện ma túy. Đồng thời cũng đề nghị khi triển khai đề án cần phải quản lý và giám sát chặt chẽ.

Thứ trưởng Lương Lê Phương kết luận hội nghị

 

Kết thúc hội nghị Thứ trưởng Lương Lê Phương đã kết luận: 1) Cá nóc là một nguồn lợi quan trọng, đề án cần phải toàn diện, cụ thể và không thể thiếu dự kiến kinh phí thực hiện đề án. Giao cho Hội Nghề cá Việt Nam tiếp tục hoàn chỉnh đề án với mục tiêu khai thác có hiệu quả. Hội Nghề cá Việt Nam phối hợp với Cục Khai thác và BVNLTS lựa chọn các tỉnh tiếp tục triển khai thí điểm và việc lựa chọn các tỉnh làm thí điểm phải đảm bảo những tiêu chí như: Nguồn lợi, sự ủng hộ của lãnh đạo tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNT, Hội Nghề cá, và cơ sở hạ tầng (cảng, đội tàu); 2) Phải tiến hành nuôi cá nóc. Giao hai tỉnh Nghệ An và Khánh Hòa xây dựng đề án nuôi thí điểm cá nóc để chiết xuất độc tố tạo ra dược phẩm phẩm phục vụ dân sinh; 3) Việc khai thác cá nóc cho đến nay Việt Nam chưa có công cụ, đề nghị phía Hàn Quốc tiếp tục giúp đở; 4) NAFIQAD xây dựng quy chuẩn phân loại, sơ chế và bảo quản cá nóc nguyên con dùng làm thực phẩm; xây dựng quy chế kiểm tra, công nhận cơ sở đủ điều kiện thu mua, só chế, cấp đông và xuất khẩu cá nóc đi nước ngoài, và cơ sở chế biến cá nóc làm thực phẩm tiêu thụ nội địa; 5) Hội Nghề cá Việt Nam soạn thảo quy định chung cho các tỉnh làm thí điểm khai thác, chế biến và tiêu thụ cá nóc; 6)Tổ chức tuyên truyền rộng rãi về cá nóc cho cán bộ quản lý nhà nước và nhân dân.

Sử dụng khôn khéo nguồn lợi thủy sản, trong đó có cá nóc biển là hướng đi đúng đảm bảo sự cân bằng sinh thái.

Thạc sĩ Võ Thiên Lăng
Chủ tịch Hội Nghề cá tỉnh Khánh Hòa




CÁC TIN KHÁC
  Ngăn chặn khai thác hải sản 'nhầm' ở vùng biển nước ngoài
  Vì sao các vụ cháy “tàu cá 67” gia tăng?
  EU dỡ bỏ "thẻ vàng" đối với hải sản của Philippines
  Cơ quan chức năng và ngư dân cùng... mơ hồ về 'thẻ vàng' của EU
  Hệ thống lạnh hỗn hợp trên tàu lưới kéo xa bờ tại Bình Thuận
  Xuất khẩu thủy sản: Dồn sức cho chỉ tiêu 4,5 tỷ USD
  Xuất khẩu thuỷ sản lần đầu tiên tăng trưởng âm
  Khai thác thủy sản vụ Bắc: Sản lượng tăng nhưng doanh nghiệp vẫn “đói” nguyên liệu
  Ngành thủy sản xứng đáng được tôn vinh
  Hội nghị tổng kết khai thác thủy sản vụ Bắc 2008-2009 và triển khai khai thác cá vụ Nam năm 2009
TIN VẮN



Coppyright Trung tâm nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Phần mềm
Trường Đại học Nha Trang

Hội nghề cá Khánh Hòa - 04 Phan Chu Trinh (Khu liên cơ 2) - Tp Nha Trang