Số lượt truy cập:   574775


Hồi ký Trường Sa
Hội Nghề cá Khánh Hòa - 02/05/08-09:41:50

Thực hiện chủ trương của Tỉnh uỷ và UBND tỉnh Khánh Hoà đưa ngư dân khai thác nguồn lợi thuỷ sản tại huyện đảo Trường Sa góp phần bảo vệ chủ quyền huyện đảo Trường Sa - lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc giữa biển Đông, từ năm 1989 đến năm 1995, Sở Thuỷ sản Khánh Hoà đã tổ chức 3 đợt khai thác thử nghiệm.


Chuyến biển thứ nhất

          Một sáng mùa xuân, ngày 31/3/1989, trước 1 ngày kỷ niệm 30 năm ngày truyền thống nghề cá Việt Nam, lần đầu tiên trong lịch sử một chuyến biển khai thác thử nghiệm tại quần đảo trường sa được Sở Thuỷ sản Khánh hoà tổ chức. Chuyến đi lần này mang theo niềm tin và sự quan tâm đặt biệt của các đồng chí lãnh đạo tỉnh Khánh hoà; của các cơ quan ban ngành liên quan và của cộng đồng ngư dân ngành Thuỷ sản Khánh Hoà.
 

Đảo An Bang

            Nhớ lại ngày này cách đây 19 năm, lòng tôi luôn bồi hồi, xúc động và luôn nghĩ về kỷ niệm đó với tình cảm sâu đậm còn nguyên vẹn. Đây là đoàn tàu khai thác thử nghiệm đầu tiên với 2 nghề câu mập và lặn, do công ty Liên doanh Thuỷ sản Nha Trang chủ trì, kết hợp với xí nghiệp khai thác và dịch vụ Thuỷ sản Khánh Hoà và ngư dân tổ chức triển khai theo sự chỉ đạo trực tiếp của Sở Thuỷ sản Khánh Hoà. Đoàn gồm 12 tàu, thuyền của các tỉnh Khánh Hoà, Phú Yên, Bình Định, Quãng ngãi tham gia với công suất và kích cỡ các loại do Tàu 401 (400CV do Nhật Bản chế tạo) của xí nghiệp khai thác và Dịch vụ Thuỷ sản Khánh Hoà vừa làm tàu chỉ huy vừa đóng vai trò Tàu mẹ cung ứng nhiên liệu và tiếp nhận bảo quản sản phẩm cho cả đoàn tàu. Ban chỉ huy được Sở Thuỷ sản ra quyết định thành lập gồm 5 thành viên do tôi làm Chỉ huy trưởng cùng 114 cán bộ, nhân viên thuỷ thủ, ngư dân. Đi cùng đoàn còn có Đ/c Lê Quốc Sắng lúc đó là thiếu tá, lữ đoàn phó lữ đoàn 146 Hải quân, Đ/c Đại uý Nguyên Bá Dũng phòng tham mưu vùng 4 hải Quân và anh Huệ, y sỹ để hướng dẫn và chăm sóc sức khoẻ cho đoàn.

            Nhiệm vụ hàng đầu trong quá trình di chuyển là phải đảm bảo an toàn cho cả đoàn tàu, đồng thời đến Trường sa phải cùng một lúc trong điều kiện công suất tàu thuyền chênh lệch nhau. 1 ca nô và 3 xuồng phải cẩu lên tàu mẹ. Tàu mẹ phải lai dắt một số tàu khác có công suất nhỏ và vừa để các tàu này giảm tiêu hao nhiên liệu, vừa để giảm tốc độ của Tàu mẹ cho các tàu còn lại kịp đi cùng.

            Nhìn đội hình di chuyển mặc dù có đôi chút kỳ quặc, song chứa đựng trong đó là sự đoàn kết cả đoàn tàu là 1. Do phải lai dắt, cộng với trang thiết bị hàng hải thô sơ, do đó sau khoảng 48 giờ, đoàn tàu cập đảo Đá tây.

            Khi đoàn lên đảo, từ cán bộ chiến sỹ trên đảo đến cán bộ, nhân viên thuỷ thủ, ngư dân, ai cũng xúc động. Cán bộ, chiến sỹ đón đoàn như đón những người ruột thịt lâu ngày trở về nhà. Tất cả hoà làm một.

            Ngày 3/4/1998 các tàu bắt đầu triển khai công việc của mình. Một số tàu câu thì di chuyển đến một số đảo lân cận của vùng 1. các tàu lặn và xuồng lặn thì lặn quanh đảo Trường Sa. Những ngày đầu tiên, năng suất khai thác thấp, một số tàu của ngư dân nản chí, muốn xin được quay trở về. Đứng trước hoàn cảnh này, với tư cách được giao nhiệm vụ là Chỉ huy trưởng, tôi đã họp Ban chỉ huy để tìm biện pháp động viên anh em, đồng thời báo cáo về Sở Thuỷ sản qua hệ thống thông tin vô tuyến xin ý kiến chỉ đạo Đ/c Nguyễn thiết Hùng, Giám đốc Sở Thuỷ sản Khánh Hoà (sau này là chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hoà). Theo ý kiến chỉ đạo của Đ/c Hùng  phải tiếp tục bám đảo theo đúng kế hoạch đề ra. Những ngày tiếp theo, cả đoàn phân chia theo từng nhóm đi về các đảo Đá tây, Đá Đông, Trường Sa Đông, Đá lát. các tàu lặn, xuồng lặn khi di chuyển quanh đảo thì luôn có Tàu mẹ 401 đi kèm.

Đảo Đá Tây

            Sau khi kết thúc việc khai thác thử nghiệm tại cụm 1, cả đoàn di chuyển về đảo o thuyền Chài, An bang (thuộc cụm 4), Phan Vinh, Tốc Tan, núi le, Tiên nữ (thuộc cụm 3) và cũng được phân chia theo nhóm. Hẹn ngày và điểm tập kết phù hợp với khoảng cách di chuyển chung của các tàu.

            Một khó khăn xuất hiện trước khi di chuyển: Chiếc tàu của HTX Thuỷ sản Tuy Hoà bị hỏng máy. hướng xử lý là tàu mẹ kéo lai dắt là tối ưu nhất để cả đoàn luôn có nhau. Sau này cũng không sửa được, Tàu mẹ phảI lai dắt về Nha Trang.

            Kết quả sau 24 ngày, trong đó di chuyển đi, về và di chuyển ngư trường mất 12 ngày, thời gian khai thác chính thức 12 ngày. kết thúc chuyến biển 6 tàu câu cá mập được 35,4 tấn (trong đó có 414 kg vi khô). Tàu bủa câu nhiều nhất 12 mẻ, tàu bủa câu ít nhất 8 mẻ. Tính bình quân, mỗi tàu khai thác được 5,9 tấn, loại cá có trọng lượng lớn nhất là 250 kg, loại cá có trọng lượng từ 50 - 70 kg/con chiếm 20% tổng sản lượng. Riêng tại cụm 1, sản lượng thu hoạch 25,6 tấn (bình quân 5,1 tấn/đảo).

            Điểm sản xuất tại thuyền Chài, Phan Vinh đạt 9,7 tấn. Bình quân 4,85 tấn/đảo. Đối với nghề lặn 1 ca nô và 4 xuồng lặn thu hoạch tổng cộng 255,3 kg (ốc nón 217,5 kg, tôm hùm 37,8 kg). về hiệu quả kinh tế toàn đoàn lời 11,4 triệu.

            Một năm trôi đi, với bao trăn trở, mặc dù kết quả chuyến biển đầu tiên chưa mang lại hiệu quả kinh tế tương xứng với tiềm năng nhưng đã thu hoạch được nhiều kinh nghiệm vô cùng quý báu về nguồn lợi, về điều kiện tự nhiên, về dòng chảyĐặc biệt đã mở ra một ngư trường mới, qua đó định hướng trong nhận thức của ngư dân hoạt động sản xuất và tổ chức lại sản xuất ở vùng biển xa bờ thuộc chủ quyền của Việt Nam, tạo nền tảng cho ngư dân và cán bộ chiến sỹ trên đảo gắn liền với nhau hơn trong thời gian tới.

Đảo Trường Sa

Chuyến biển thứ hai

            Với kinh nghiệm chuyến biển đầu tiên đó, Sở thuỷ sản Khánh Hoà tiếp tục tổ chức chuyến biển khai thác thử nghiệm lần thứ 2 cũng với 2 nghề câu mập và lặn từ ngày 7/4/1990 đến 24/5/1990. Chuyến biển lần này do xí nghiệp khai thác và dịch vụ Thuỷ sản Khánh Hoà triển khai thực hiện có sự tham gia của Công ty Thuỷ sản Cam Ranh (2 tàu lặn) cùng 9 tàu, thuyền của ngư dân. Tiếp tục được tín nhiệm, tôi được cử làm Trưởng đoàn. Tàu mới, người mới có, tàu cũ, người cũ có, song cả đoàn như đã cùng khai thác với nhau từ lâu rồi.

            Đợt sản xuất này, đoàn chúng tôi mở rộng thêm phạm vi hoạt động, ngoài những đảo đã đến khai thác đợt 1, còn khai thác thử nghiệm tại các đảo thuộc cụm 2 như Nam Yết, Sinh Tồn, Sinh Tồn Đông, Đá lớn với tổng cộng 15 đảo. Khoảng giữa đợt sản xuất này cả đoàn tập kết tại đảo Sinh Tồn, đúng vào dịp kỷ niệm 15 năm giải phóng đảo. Chúng tôi được gặp đoàn đại biểu của tỉnh uỷ, HĐND, UBND, UBMTTQVN tỉnh khánh Hoà do Đ/c Võ Hoà, Cố Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hoà làm Trưởng đoàn. Hôm đó, thời tiết không thuận lợi, cả đoàn tạm nghỉ sản xuất. Đ/c Cố Chủ tịch mời toàn đoàn lên đảo tham dự các hoạt động kỷ niệm. Một không khí vui tươi, thân thiện tràn ngập trên đảo giữa đoàn của tỉnh, của đoàn tàu đánh cá, của cán bộ chiến sỹ đảo sinh tồn.

            Ngày hôm sau, biển êm, đoàn chúng tôi tiếp tục sản xuất. Tàu mẹ, 2 tàu câu và tàu xuồng lặn, về Nha Trang vào ngày 6/5/1990

            3 tàu câu còn lại xin được nhận nhiên liệu của Tàu mẹ và được tập hợp thành một nhóm, tiếp tục ở lại khai thác đến ngày 24/5/1990 mới về đến Nha Trang.

            Với 5 tàu câu, 2 tàu và 4 xuồng lặn đoàn chúng tôi khai thác được tổng cộng 320 kg vi cá mập và 1302 kg ốc nón. Hiệu quả kinh tế lãi 1,7 triệu đồng.

Chuyến biển thứ ba

            5 năm sau, sở Thuỷ sản Khánh Hoà tiếp tục chỉ đạo đợt khảo sát và khai thác lần thứ 3 từ ngày 5/5/1995 đến ngày 13/5/1995 với nghề lưới cản ven bờ, nghề lặn, câu mực, câu tay do Giám đốc Sở Thuỷ sản Võ Thiên Lăng trực tiếp chỉ đạo, cùng đi có Đ/c Lê Kế Thương - Giám đốc xí nghiệp Khai thác và Dịch vụ thuỷ sản Khánh Hoà. Đoàn tàu gồm 1 Tàu mẹ 401 của xí nghiệp khai thác và Dịch vụ Thuỷ sản,  2 thuyền hai đầu nhọn lắp máy 20CV của ngư dân Vạn Giã.

            Chuyến biển kéo dài 9 ngày. 10 giờ sáng ngày 5/5/1995 đoàn tàu rời cảng Nha trang, sau 2 ngày một đêm đến 18h ngày 6/5/1995 đoàn tàu cách đảo Đá Tây 7 hải lý. Đúng 7 giờ ngày 7/5/1995 đoàn tàu vào đảo Đá Tây. Ngày 9/5/1995 rời đảo Đá Tây đến đảo Trường Sa, sau đó đến đảo Đá lát ở đây 2 ngày, chiều ngày 11/5/1995 từ Đá lát đoàn tàu về Nha Trang.

           Kết quả sau 4 ngày khai thác chính thức, 2 thuyền lưới cản khai thác được 100kg/ngày các loại cá nổi. Tại đảo Đá Tây, trong một đêm ngày 6/5/1995, toàn bộ thuyền viên trên Tàu mẹ 401 đã câu được khoảng 500 kg cá mú với trọng lượng từ 5 - 6 kg/con.

San hô ở quần đảo Trường Sa

Những ghi nhận

            Qua những chuyến khảo sát trên, là người được giao nhiệm vụ chỉ đạo trực tiếp 2 chuyến đầu tiên cũng như tham khảo số liệu của chuyến thứ 3 tôi có một số nhận xét và suy nghĩ sau:

            Đoàn tàu đã khai thác thử nghiệm ở tất cả các đảo của huyện đảo Trường Sa

            Về điều kiện tự nhiên của quần đảo Trường Sa khá khắc nghiệt. Mùa vụ khai thác chỉ có thể hoạt động từ 4 tháng đến 5 tháng trong năm (từ tháng 3 đến tháng 7, tháng 8 dương lịch).

            Về nguồn lợi, nhận thấy một số đảo có nguồn lợi cá Mú, cá Hồng, cá Đổng, cá Bè, cá Dưa gang. Cá mập thì gần như đảo nào cũng có, nhiều nhất là ở đảo thuyền chài, Đá Đông. Tuy nhiên, tỷ lệ vi cá mập so với trọng lượng thân còn thấp do tỷ lệ cá nhỏ chiếm tỷ lệ cao trong tổng sản lượng. Hải sâm có nhiều ở đảo Trường Sa, Đá giữa nhưng chủ yếu là Hải sâm nâu. Ốc nón có nhiều ở đảo Thuyền Chài, Đá Đông. Ốc Tai tượng có nhiều ở đảo Thuyền Chài. Các loại ốc xà Cừ, Bào ngư, Tôm hùm có ít, họăc có thể chưa lặn bắt được. Theo lời kể của bộ đội thì một số đảo vẫn có Tôm hùm. Đồi mồi xuất hiện nhiều ở đảo Thuyền Chài, Đá Đông.

            Các loại cá tầng đáy khá đa dạng, phù hợp với  nghề câu cá rạn san hô. Đôi lúc ở một số đảo xuất hiện nhiều loại cá nổi di cư từng đoàn lớn như cá Bè, cá Dưa gang và có thể cả cá Ngừ đại dương. Có thể phát triển nghề vây ngày, nghề câu cá ngừ đại dương. Sơ bộ nhận định nguồn lợi ở vùng biển Trường Sa khá đa dạng, phong phú song trữ lượng không cao.

           Các nghề khai thác có hiệu quả ở các đảo của huyện đảo Trường Sa là: Câu cá Mập, lặn, lưới vây ngày, lưới cản ven bờ, câu cá rạn, câu dắt (câu chạy). Đối với ngư dân sống trên các đảo thì phương tiện khai thác là loại thuyền nhỏ công suất từ 10 - 20 CV là phù hợp vì chi phí sản xuất thấp, dễ dàng kéo lên đảo trong những tháng sóng to gió lớn.

           Có thể phát triển nghề nuôi trồng thuỷ sản ở một số đảo có vũng đầm như Đá Tây, Sinh Tồn, Nam Yết với các đối tượng như tôm hùm, cá mú

           Với những kết quả trong các chuyến khảo sát thử nghiệm của Sở Thuỷ sản Khánh Hoà, tôi tin rằng có giá trị nhất định cho việc hoạch định kế hoạch định cư ngư dân sống trên các đảo của huyện đảo Trường sa, đồng thời tổ chức lại sản xuất sẽ mang lại hiệu quả về kinh tế, chính trị, xã hội, thực hiện lời dạy của Bác Hồ “ Biển bạc của ta do nhân dân ta làm chủ”.

          19 năm trôi qua, trong hồi ức của tôi, không thể nhớ lại thật đầy đủ, rất mong các đồng nghiệp, đồng chí đã từng gắn liền với những chuyến biển nêu trên cảm thông và bổ sung thêm những thông tin. Trân trọng cảm ơn./.                                                                                                                                                                              

 

KS. Vũ Đức Quý
Giám đốc Trung tâm Khuyên ngư




CÁC TIN KHÁC
  Hội thảo “Kế hoạch tổng thể về giảm tiêu thụ môi chất lạnh HCFC-22 (R22) trong lĩnh vực chế biến thủy sản”
  Hội thảo “Các giải pháp hỗ trợ ngư dân phát triển kinh tế biển”
  Hội Nghề cá Việt Nam: Nhiều hoạt động được triển khai trong tháng 10
  ĐẠI HỘI HIỆP HỘI THỦY SẢN BÌNH ĐỊNH LẦN THỨ IV
  HỘI THẢO: “Nâng cao chất lượng nước mắm Nha Trang hợp chuẩn hướng đến xuất khẩu”
  Phát huy truyền thống dân tộc.
  Nhìn lại năm 2007 - Những thành tựu trong sản xuất và xuất khẩu thủy sản Khánh Hòa
  Quy định Quy tắc đạo đức nghề nghiệp của Hội Nghề cá tỉnh Khánh Hoà
  Hợp nhất Sở Thuỷ sản và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (mới)
  Đoàn cán bộ của tỉnh thăm và làm việc tại một số xã của quần đảo Trường Sa
TIN VẮN



Coppyright Trung tâm nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Phần mềm
Trường Đại học Nha Trang

Hội nghề cá Khánh Hòa - 04 Phan Chu Trinh (Khu liên cơ 2) - Tp Nha Trang